Mu buzima bwa none bwihuse, kwisiga ni ingenzi cyane mu buzima bw'abantu, ariko rimwe na rimwe bishobora guterwa n'uko ibintu bigize kwisiga ubwabyo bituma uruhu rugira ingaruka, cyangwa se bishobora guterwa n'uko kwisiga kudasukurwa mu gihe cyo gutunganya. Kubwibyo, inganda nyinshi zo kwisiga zubatse icyumba cyo gusukura gisanzwe, kandi aho bakorera na ho hatabayeho ivumbi, kandi ibisabwa kutagira ivumbi ni bikomeye cyane.
Kubera ko icyumba gisukuye kitari kwemeza ubuzima bw'abakozi gusa, ahubwo kinagira uruhare runini mu bwiza, ubuziranenge, ibicuruzwa byarangiye ndetse no mu ituze ry'ibicuruzwa. Ubwiza bw'ikorwa ry'amavuta yo kwisiga bushingiye ahanini ku buryo ikorwa n'aho ikorerwa.
Muri make, icyumba gisukuye ni ingenzi cyane mu kwemeza ubuziranenge bw'ibinyobwa byo kwisiga. Ibi bifasha kubaka icyumba gisukuye kitagira ivumbi cy'ibinyobwa byujuje ibisabwa kandi bigagenga imyitwarire y'abakozi babikora.
Kode y'imicungire y'ubwiza
1. Mu rwego rwo gushimangira imicungire y’isuku y’ibigo bikora amavuta yo kwisiga no kwemeza isuku y’amavuta yo kwisiga n’umutekano w’abaguzi, ibi bisobanuro byashyizweho hakurikijwe "Amabwiriza agenga isuku y’ubwiza bw’ubwiza" n’amategeko agenga ishyirwa mu bikorwa ryayo.
2. Ibi bisobanuro bikubiyemo imicungire y'isuku y'ibigo bikora amavuta yo kwisiga, harimo guhitamo aho ibigo bikora amavuta yo kwisiga biherereye, igenamigambi ry'uruganda, ibisabwa mu isuku yo gukora, igenzura ry'ubuziranenge bw'isuku, isuku yo kubika ibikoresho fatizo n'ibicuruzwa byarangiye, hamwe n'ibisabwa mu isuku n'ubuzima bw'umuntu ku giti cye.
3. Ibigo byose bikora ibijyanye no gukora amavuta yo kwisiga bigomba kubahiriza ibi bisobanuro.
4. Inzego z'ubuyobozi bw'ubuzima za guverinoma z'abaturage bo mu nzego z'ibanze ku nzego zose zigomba kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry'aya mabwiriza.
Guhitamo aho uruganda ruherereye no gutegura uruganda
1. Guhitamo aho ibigo bikora amavuta yo kwisiga bigomba kubahiriza gahunda rusange y'umujyi.
2. Ibigo bikora ubwiza bigomba kubakwa ahantu hasukuye, kandi intera iri hagati y’ibinyabiziga byabyo n’ibintu bihumanya kandi byangiza ikwiye kuba metero 30.
3. Ibigo bikora ubwiza ntibigomba kugira ingaruka ku buzima n'umutekano by'abaturage babikikije. Amahugurwa akora ibintu byangiza cyangwa bigatera urusaku rukomeye agomba kugira intera ikwiye yo kurinda isuku n'ingamba zo kwirinda uvuye mu midugudu.
4. Igenamigambi ry’uruganda rw’inganda zikora amavuta yo kwisiga rigomba kubahiriza ibisabwa mu isuku. Ahantu hakorerwa n’ahadakorerwa hagomba gushyirwaho kugira ngo umusaruro ukomeze kandi nta kwanduzwa. Ahakorerwa hagomba gushyirwa ahantu hasukuye kandi hagashyirwa mu cyerekezo cy’umuyaga uturutse mu gace runaka.
5. Imiterere y'aho gukorera hagomba kuba hujuje ibisabwa mu gutunganya no mu isuku. Muri rusange, abakora amavuta yo kwisiga bagomba gushyiraho ibyumba by'ibikoresho fatizo, ibyumba byo gukoreramo, ibyumba byo kubikamo ibintu birangiye neza, ibyumba byo kuzuzamo, ibyumba byo gupakiramo, gusukura ibikoresho, kwica udukoko, kumisha, ibyumba byo kubikamo ibintu, ububiko, ibyumba byo kugenzura, ibyumba byo guhinduranya imyenda, uturere tw'ubuhumekero, ibiro, nibindi kugira ngo hirindwe ko umwanda wambukiranya ibintu.
6. Ibikoresho bitanga umukungugu mu gihe cyo gukora amavuta yo kwisiga cyangwa bigakoresha ibikoresho fatizo byangiza, bitwika, cyangwa biturika bigomba gukoresha ahantu hatandukanye ho gukorera, ibikoresho byihariye byo gukora, kandi bifite ingamba zijyanye n'ubuzima n'umutekano.
7. Amazi yanduye, imyuka yanduye, n'ibisigazwa by'imyanda bigomba gutunganywa no kuzuza ibisabwa ku rwego rw'igihugu mu kurengera ibidukikije no mu buzima mbere yuko bivanwa mu mazi.
8. Inyubako n'ibikoresho by'inyongera nk'amashanyarazi, ubushyuhe, ibyumba by'imashini zikonjesha, imiyoboro y'amazi n'imiyoboro y'amazi, hamwe n'imiyoboro y'amazi yanduye, imyuka yanduye, n'imiyoboro y'imyanda ntibigomba kugira ingaruka ku isuku y'aho bakorera.
Ibisabwa ku isuku mu gukora
1. Ibigo bikora ubwiza bigomba gushyiraho no kunoza uburyo bwo gucunga ubuzima bujyanye nabyo no kwiha abakozi bashinzwe ubuvuzi bahuguwe by’umwuga bakora igihe cyose cyangwa igice cy’igihe. Urutonde rw’abakozi bashinzwe ubuvuzi rugomba kumenyeshwa ishami rishinzwe ubuzima rya guverinoma y’abaturage b’intara kugira ngo rwandikwe.
2. Ubuso bwose bw'ibyumba byo gukoreramo, kuzuza no gupakiramo ntibugomba kuba munsi ya metero kare 100, ubuso bw'igikari kimwe ntibugomba kuba munsi ya metero kare 4, kandi uburebure busobanutse bw'aho bakorera ntibugomba kuba munsi ya metero 2.5.
3. Hasi y'icyumba gisukuye igomba kuba iringaniye, idashira, idaserera, idahumanya, idashobora kuvogerwa n'amazi, kandi yoroshye kuyisukura no kuyica udukoko. Hasi y'aho gukorera hagomba gusukurwa igomba kuba ifite uburebure kandi nta mazi menshi ateranye. Hagomba gushyirwaho umuyoboro w'amazi hasi. Umuyoboro w'amazi hasi ugomba kuba ufite igikombe cyangwa igipfundikizo.
4. Inkuta enye n'igisenge by'aho bakorera bigomba kuba bitwikiriwe n'ibikoresho bifite ibara ryoroheje, bitagira uburozi, birwanya ingese, birwanya ubushyuhe, birwanya ubushuhe, kandi birwanya uruhumbu, kandi bigomba koroha gusukura no kwica udukoko. Uburebure bw'urwego rudapfa amazi ntibugomba kuba munsi ya metero 1.5.
5. Abakozi n'ibikoresho bagomba kwinjira cyangwa koherezwa mu iduka ry'umusaruro binyuze mu gace k'ubutabazi.
6. Aho gukorera hagomba kuba hanini kandi nta mbogamizi zihari kugira ngo habeho uburyo bwo gutwara abantu n'ibintu, ubuzima n'umutekano. Ibintu bidafite aho bihuriye n'umusaruro ntibyemewe kubikwa mu iduka rikorerwamo. Ibikoresho, ibikoresho, amasanduku, aho bakorera, nibindi bigomba gusukurwa neza no gusukurwa hifashishijwe imiti yica udukoko mbere na nyuma yo kubikoresha.
7. Amazu yo gukoreramo ibikorwa afite inzira zo gusura agomba gutandukanywa n'agace k'ibikorwamo n'inkuta z'ibirahure kugira ngo hirindwe kwanduzwa n'ibinyabutabire.
8. Ahakorerwa imirimo hagomba kuba hari icyumba cyo guhindura imyenda, gifite imyenda yo kwambariramo imyenda, aho gushyira inkweto n'ibindi bikoresho byo guhindura imyenda, kandi hagomba kuba hari ibikoresho byo gukaraba no gusukura intoki mu mazi atemba; ikigo gitunganya imirimo kigomba gushyiraho icyumba cyo guhindura imyenda gikurikije ibyo icyiciro cy'ibicuruzwa n'uburyo bitunganywa.
9. Ibyumba byo kubikamo ibintu bidafite irangi rihagije, ibyumba byo kuzuzamo ibintu, ibyumba byo kubikamo ibikoresho bisukuye, ibyumba byo kwambariramo imyenda n'aho bifungira bigomba kuba bifite ahantu ho gusukura cyangwa kwica udukoko mu mwuka.
10. Mu bigo bikora ibikoresho bisukura umwuka, aho umwuka usohoka hagomba kuba kure y’aho umwuka usohoka. Uburebure bw’aho umwuka usohoka uva ku butaka bugomba kuba nibura metero 2, kandi nta hantu hahumanya ikirere hagomba kuba hari. Iyo hakoreshejwe uburyo bwo gusukura imirasire ya ultraviolet, ubukana bw’itara risukura imirasire ya ultraviolet ntibugomba kuba munsi ya mikorowati 70/santimetero kare, kandi bugomba gushyirwa kuri wati 30/metero kare 10 kandi buzamurwe kuri metero 2.0 hejuru y’ubutaka; umubare wose wa bagiteri mu kirere mu iduka risukura ntugomba kurenga metero kibe 1.000/metero kibe.
11. Ahakorerwa imirimo yo gutunganya ibikoresho hagomba kuba hari uburyo bwo guhumeka neza kandi hagahora hameze neza ubushyuhe n'ubushuhe. Ahakorerwa imirimo hagomba kuba hari urumuri n'amatara meza. Amatara avanze y'ubuso bwo gukoreraho ntagomba kuba munsi ya 220lx, kandi amatara avanze y'ubuso bwo gukoreraho aho igenzura rikorerwa ntagomba kuba munsi ya 540lx.
12. Ubwiza n'ingano y'amazi yo gukora bigomba kuba byujuje ibisabwa mu gikorwa cyo kuyatunganya, kandi ubwiza bw'amazi bugomba kuba bwujuje nibura ibisabwa n'amahame y'isuku ku mazi yo kunywa.
13. Inganda zikora ibintu byo kwisiga zigomba kugira ibikoresho bigezweho bijyanye n'imiterere y'ibicuruzwa kandi bishobora kwemeza ko ibicuruzwa bifite isuku.
14. Gushyiramo ibikoresho bidahinduka, imiyoboro y’amazi n’imiyoboro y’amazi by’ibigo bikora ibicuruzwa bigomba gukumira ibitonyanga by’amazi n’ubushyuhe byanduza ibikoresho byo kwisiga, ibikoresho, ibicuruzwa byarangije neza n’ibicuruzwa byarangiye. Guteza imbere imikorere y’ibigo, imiyoboro, no gufunga ibikoresho.
15. Ibikoresho byose, ibikoresho, n'imiyoboro ihura n'ibikoresho fatizo byo kwisiga n'ibindi bikoresho birangira neza bigomba kuba bikozwe mu bikoresho bidafite uburozi, bitangiza impanuka, kandi birwanya ingese, kandi inkuta z'imbere zigomba kuba zoroshye kugira ngo byoroshye gusukura no kwica udukoko. Uburyo bwo gukora amavuta yo kwisiga bugomba guhuzwa hejuru no hasi, kandi urujya n'uruza rw'abantu n'ibikoresho bigomba gutandukanywa kugira ngo hirindwe ko ibintu bihinduka.
16. Inyandiko zose z’umwimerere z’uburyo ibicuruzwa byakozwe (harimo n’ibyavuye mu igenzura ry’ibintu by’ingenzi mu buryo bwo kubitunganya) zigomba kubikwa neza, kandi igihe cyo kubikwa kigomba kuba kirekire kurusha igihe ibicuruzwa bizamara mu gihe cyo kubibika.
17. Ibintu bisukura, imiti yica udukoko n'ibindi bintu byangiza bikoreshwa bigomba kuba bifite ipaki ihamye n'ibyapa bisobanutse neza, bikabikwa mu bubiko cyangwa mu kabati byihariye, kandi bikabikwa n'abakozi babigenewe.
18. Imirimo yo kurwanya udukoko no kurwanya udukoko igomba gukorwa buri gihe cyangwa igihe bibaye ngombwa mu ruganda, kandi hagafatwa ingamba zifatika zo gukumira iterana n'ubworozi bw'imbeba, imibu, isazi, udukoko, n'ibindi.
19. Ubwiherero buri mu gace kakorerwamo imirimo buherereye hanze y’aho bakorera. Bugomba kuba busukuye amazi kandi bufite ingamba zo gukumira impumuro mbi, imibu, isazi n’udukoko.
Igenzura ry'ubuziranenge bw'ubuzima
1. Ibigo bikora ubwiza bw'ubwiza bigomba gushyiraho ibyumba byo kugenzura ubuziranenge bw'isuku bihuye n'ubushobozi bwabyo bwo gukora n'ibisabwa mu isuku hakurikijwe ibisabwa n'amabwiriza agenga isuku y'ubwiza bw'ubwiza bw'ubwiza bw'ubwiza. Icyumba cyo kugenzura ubuziranenge bw'ubuzima kigomba kuba gifite ibikoresho n'ibikoresho bijyanye nacyo, kandi gifite uburyo bwiza bwo kugenzura. Abakozi bakora igenzura ry'ubuziranenge bw'ubuzima bagomba guhabwa amahugurwa y'umwuga kandi bagatsinda isuzuma ry'ishami rishinzwe ubuzima mu ntara.
2. Buri cyiciro cy'amavuta yo kwisiga kigomba gusuzumwa neza mbere yo gushyirwa ku isoko, kandi gishobora gusohoka mu ruganda nyuma yo gutsinda ikizamini.
Ibisabwa ku isuku mu kubika ibikoresho fatizo n'ibicuruzwa byarangiye
3. Ibikoresho fatizo, ibikoresho byo gupfunyika n'ibicuruzwa byarangiye bigomba kubikwa mu bubiko butandukanye, kandi ubushobozi bwabyo bugomba kuba bujyanye n'ubushobozi bwo gukora. Kubika no gukoresha imiti ishobora gutwika, guturika n'uburozi bigomba kubahiriza amategeko agenga igihugu.
4. Ibikoresho fatizo n'ibikoresho byo gupfunyika bigomba kubikwa mu byiciro kandi bigashyirwaho ikimenyetso gisobanutse neza. Ibicuruzwa biteje akaga bigomba gucungwa neza kandi bikabikwa ukwabyo.
5. Ibicuruzwa byarangiye bitsindiye igenzura bigomba kubikwa mu bubiko bw'ibicuruzwa byarangiye, bigashyirwa mu byiciro kandi bikabikwa hakurikijwe ubwoko n'urutonde, kandi ntibigomba kuvangwa. Birabujijwe kubika ibintu bifite uburozi, bishobora kwangiza cyangwa ibindi bintu bishobora kwangirika cyangwa gushya mu bubiko bw'ibicuruzwa byarangiye.
6. Ibintu by'ububiko bigomba guparikwa kure y'ubutaka n'inkuta zo kugabanyamo ibice, kandi intera ntigomba kuba munsi ya santimetero 10. Hagomba gusigara inzira, kandi hagakorwa igenzura n'inyandiko buri gihe.
7. Ububiko bugomba kuba bufite ahantu ho guhumeka, hadakoreshwa imbeba, hadakoreshwa ivumbi, hadakoreshwa ubushuhe, hadakoreshwa udukoko n'ibindi. Sukura buri gihe kandi ukomeze kugira isuku.
Ibisabwa ku isuku n'ubuzima bw'umuntu ku giti cye
1. Abakozi bakora mu buryo butaziguye mu gukora amavuta yo kwisiga (harimo n'abakozi b'igihe gito) bagomba gupimwa ubuzima bwabo buri mwaka, kandi ababonye icyemezo cy'ubuzima bwo kwirinda ni bo bonyine bashobora gukora amavuta yo kwisiga.
2. Abakozi bagomba guhugurwa ku bumenyi bw'ubuzima no kubona icyemezo cy'amahugurwa y'ubuzima mbere yo gutangira akazi kabo. Abakora akazi kabo bahabwa amahugurwa buri myaka ibiri kandi bafite inyandiko z'amahugurwa.
3. Abakora akazi bagomba gukaraba no kwisiga intoki mbere yo kwinjira mu iduka, kandi bakambara imyenda y'akazi isukuye, ingofero n'inkweto. Imyenda y'akazi igomba gupfuka imyenda yabo yo hanze, kandi umusatsi wabo ntugomba kugaragara hanze y'ingofero.
4. Abakozi bakora ku buryo butaziguye ku bikoresho fatizo n'ibindi bikoresho bikozwe mu buryo buciriritse ntibemerewe kwambara imitako, amasaha, gusiga irangi ku nzara zabo, cyangwa ngo bagire inzara ndende.
5. Kunywa itabi, kurya n'ibindi bikorwa bishobora kubangamira isuku y'amavuta yo kwisiga birabujijwe aho byakorewe.
6. Abakora ibikoresho byo kwisiga bafite imvune ku kuboko ntibemerewe gukora ku bikoresho fatizo.
7. Ntiwemerewe kwambara imyenda y'akazi, ingofero n'inkweto uvuye mu iduka ry'ibikorwa byo gutunganya ibintu mu cyumba gisukuye ujya ahantu hatari mu bikorwa byo gutunganya ibintu (nk'ubwiherero), kandi ntiwemerewe kuzana ibintu by'ingenzi bya buri munsi mu iduka ry'ibikorwa byo gutunganya ibintu.
Igihe cyo kohereza: Gashyantare-01-2024
